بزرگداشت جناب دماوندی

فرهنگسرای ارسباران تهران

نخستین بزرگداشت جناب دماوندی

ردیفدان و خواننده برجسته موسیقی دستگاهی ایران در دوران قاجار و پهلوی

شب گذشته، برابر با بیست و پنجم اسفندماه، راس ساعت 20:30 و در واپسین روزهای زمستان سال 1403 خورشیدی، نخستین مراسم یادبود محمد فلاحی، خواننده نامدار موسیقی سنتی ایران، مشهور به جناب دماوندی، در تالار اصلی فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد. این آیین باشکوه که با حضور گسترده اساتید برجسته موسیقی سنتی، پژوهشگران، هنرمندان سینما و تئاتر و علاقمندان به هنر و تاریخ پارسی همراه بود، فرصتی بی‌نظیر برای ارج‌ نهادن به میراث غنی و ماندگار این هنرمند فقید را فراهم آورد. جناب دماوندی، که در طول حیات پربار خود نقش مهمی در رشد و شکوفایی آواز اصیل ایرانی ایفا کرده است، به عنوان یکی از ستون‌های موسیقی دستگاهی در دوره قاجار و پهلوی شناخته می‌شود.

بزرگداشت جناب دماوندی در فرهنگسرای ارسباران
استاد مجید درخشانی در بزرگداشت جناب دماوندی

رونمایی از فیلم مستند جناب دماوندی

در این مراسم که چهره های نامداری چون مهدی فلاح، معصومه مهرعلی، مظفر شفیعی، مجید درخشانی، حمید باستانی پاریزی و بسیاری از هنرمندان ایرانی حضور داشتند، ابتدا آثاری از هنرمندان حال حاضر موسیقی ایران برای حاضرین پخش شد و سپس مجری برنامه، جناب آقای عباس سجادی با لحن تاثیرگذار خود بزرگداشت را آغاز نمود. ایشان با اشاره به نقش خانواده جناب دماوندی نسبت به پاسداشت و ترویج هنر این موسیقیدان که اکنون بیش از نیم قرن از پرواز او می گذرد، جملاتی را در وصف بزرگان تاریخ معاصر موسیقی کشور ایراد نمود.

سپس خلاصه ای از مستند جناب دماوندی، به نویسندگی و کارگردانی کیان فلاحی (نتیجه جناب دماوندی) به نمایش درآمد. این مستند تاریخی که براساس اسناد دست اول خانوادگی، آرشیوهای صوتی و تصویری وسیع و نایاب، ساعت ها مصاحبه با چهره های مهمی نظیر حسین خواجه امیری، علی اکبر شکارچی، داریوش طلایی، حمید متبسم، علی جهاندار، معصومه مهرعلی، داریوش پیرنیاکان، مظفر شفیعی، سیف الله محمدیان، مهدی فلاح، حمیدرضا نوربخش، سلمان سالک، محبوبه گلزاری، فرهاد کیاماری، حبیب حسینی و بسیاری از افرادی که در دوران حیات جناب دماوندی با ایشان آشنا بوده اند، پس از حدود هفت سال پژوهش و گردآوری و تحلیل اطلاعات در مورد بیوگرافی جناب دماوندی ساخته شده است.

پس از نمایش نسخه کوتاه فیلم مستند و استقبال گرم تیم سازنده مستند توسط تماشاگران، نوبت به سخنرانی استاد سلمان سالک، آهنگساز، نوازنده و مدیرعامل آکادمی آوای مهربانی رسید. ایشان به تحلیل دلایل ناشناخته ماندن جناب دماوندی در دفتر موسیقی ایران پرداخت. او از علاقمندی خوانندگان معاصر به شیوه آواز این هنرمند گفت و سپس به این نکته اشاره کرد که تا پیش از ساخت فیلم مستند و انتشار کتاب جناب دماوندی، افراد بسیاری حتی در حوزه تخصصی موسیقی، صدای جناب را با حسین طاهرزاده اشتباه می گرفته اند.

در ادامه کیان فلاحی، نتیجه جناب دماوندی که با همکاری خانواده، پژوهشگران و موسیقیدانان بسیاری موفق به ساخت مستند زندگینامه پدرپدربزرگش در قالب مجموعه ای هشت قسمتی شده است، پشت میکروفون حاضر گردید. وی با اشاره به اینکه سرمایه واقعی ما ایرانیان، فرهنگ و ادب غنی پارسی است و نه مخازن نفت و گازمان، به دشواری ها و ناملایمات دوران تولید فیلم پرداخت. او با سخنان کوتاهی از انگیزه‌اش برای به نتیجه رساندن این کار گفت و تأکید کرد که این اثر، ادای دینی به پدربزرگش و همه هنرمندانیست که سال ها برای اعتلای فرهنگ ایران زمین کوشیده اند. کیان فلاحی به این موضوع اشاره داشت که اگر جناب دماوندی در آن جمع حاضر بود، بدون شک به نقش بانوان در آواز اشاره می کرد و از امید به آینده سخن می گفت. او در پایان سخنرانی خود به صحبت هایی که پدربزرگش، موسی فلاحی سال ها قبل بیان کرده بود اشاره کرد و صحبت هایش را با این شعر از صائب تبریزی به پایان رسانید:

گمان مبر که اگر بگذری جهان بگذشت

هزار شمع بکشتند و انجمن باقیست

 

رونمایی از کتاب جناب دماوندی

یکی از برجسته‌ترین لحظات بزرگداشت، رونمایی از کتاب مجموعه آثار جناب دماوندی، نوشته کیان فلاحی بود. این کتاب ارزشمند، که پس از سال‌ها پژوهش و تلاش بی‌وقفه نوشته شده است، نتیجه عشق و اهتمام نتیجه جناب دماوندی، به حفظ میراث هنری و تاریخی خانواده‌اش می باشد. اثری که با تکیه بر اسناد دست اول خانوادگی، آرشیوی از صفحات گرامافون و فایل های صوتی کم نظیر، آلبوم تصاویری نایاب، زندگی اجتماعی و فعالیت‌های هنری محمد فلاحی را به تفصیل روایت می‌کند. از ضبط سری اول آثار او که در سال 1291 خورشیدی به دعوت شرکت گرامافون رکورد در تهران انجام شد تا اجرای اولین کنسرت توسط یک خواننده ایرانی در اروپا. تا پیش از چاپ این کتاب، حتی یک خلاصه یا تصویر مناسب از جناب دماوندی در هیچ منبع یا مرجعی وجود نداشت. این کتاب از ناگفته های بسیاری پرده برداری می کند. از آوازهای کم نظیر و پر تکنیک این هنرمند، از پیشگامی او در اجرای کنسرت های خیریه در دوره قاجار تا آموزش شاگردانی همچون قمرالملوک وزیری و اقبال السلطان. این مجموعه نه‌ فقط تصویر کاملی از زندگی او به تصویر می کشد، بلکه جایگاه این هنرمند را در سیر تحول موسیقی سنتی ایران روشن می‌سازد.

این مراسم که با همت خانواده جناب و موسسه آوای مهربانی برگزار شد، نه‌ تنها فرصتی برای بزرگداشت محمد فلاحی، مشهور به جناب دماوندی بود، بلکه یادآور اهمیت والای پرداختن به زندگی پربار نسل های گذشته ایرانی و بازنگری در شیوه و چگونگی ساخت مستندها و نگارش کتاب های پژوهشی در این زمینه بود. نکته جالب برنامه، حضور جوانان و آینده سازان کشور در کنار پیشکسوتان و نسل قدیم بود.

به منظور بزرگداشت یاد خوانندگان موسیقی سنتی معاصر از دوره قاجار تاکنون، فیلم کوتاهی پخش شد. بدون شک جای تک تک آنان، به ویژه خسرو آواز ایران، شادروان استاد محمدرضا شجریان در این مراسم خالی بود. آوازشان ماندگار، یادشان گرامی ...

گالری تصاویر بزرگداشت جناب دماوندی