فیلم مستند جناب دماوندی

ابعاد گوناگون سریال مستند جناب دماوندی

جناب دماوندی در دورانی زندگی کرد که در آن موسیقی و سیاست ناگزیر در هم تنیده بودند. فیلم پرتره او هم به‌ صورت غیرمستقیم تاریخ معاصر ایران را مرور می‌ کند: از واپسین سال‌های سلطنت قاجار و شکل گیری جنبش مشروطه تا سقوط این سلسله و تثبیت دولت مدرن در زمان پهلوی اول، از وقوع قحطی بزرگ در پی اشغال کشور و تاثیر جنگ جهانی دوم بر موسیقی تا ملی‌شدن صنعت نفت و سپس تحولات دهه‌های میانی قرن بیستم. در این میان، صدای جناب دماوندی، با تمام فراز و فرودهای زمانه، بدل به آینه‌ای از روح جامعه فرهنگی ایران شد.

نقش بانوان در موسیقی و تحولات فرهنگی معاصر

یکی از محورهای مهم مستند، نقش و حضور زنان در موسیقی ایران است. فیلم، از خلال زندگی جناب دماوندی و خوانندگان هم‌ عصر او، نشان می‌ دهد که چگونه زنان، با وجود محدودیت‌های اجتماعی، در گسترش و تحول موسیقی نقش مؤثری داشتند. از نسل اول خوانندگان موسیقی سنتی که حتی نام کاملشان بر روی لیبل صفحات گرامافون ضبط نشد، افرادی نظیر افتخار خانم، زری خانم و امجد خانم تا بانو ایران الدوله هلن، از روح انگیز و مهر آفاق خانم تا عزت روح بخش تا مرضیه، از قمرالملوک وزیری و پروین تا شاگردان نسل های بعد آنان نظیر افسانه رثایی، معصومه مهرعلی و … . فیلم ردپای تأثیرگذار این چهره‌ها را در جریان موسیقی معاصر دنبال می‌کند.

کنسرت های جناب دماوندی در ایران و اروپا

بخش مهمی از فیلم به سفرهای اروپایی استاد دماوندی اختصاص دارد. او که در حوالی سال‌ ۱۹۱۰ میلادی، همراه با سردار اسعد بختیاری، دو بار به اروپا سفر کرده بود، نزدیک به سه سال در پاریس اقامت داشت. دورانی که نقطه‌ عطف زندگی او به شمار می آید؛ آشنایی با موسیقی کلاسیک غربی، حضور در محافل فرهنگی پاریس و اجرای کنسرت‌هایی برای مخاطبان اروپایی. فیلم با استفاده از اسناد و عکس‌های کمتر دیده‌ شده، این بخش از زندگی او را بازسازی می‌کند و توضیح می دهد که جناب دماوندی، چگونه با صدای بی نظیرش، هم نخستین اذان ضبط شده تاریخ ایران را ضبط نمود و هم از نخستین خوانندگان ایرانی بود که با اجرای کنسرت های گوناگون در شهرهای ایران و اروپا، پلی فرهنگی میان شرق و غرب ساخت.